SpO2 คืออะไร? เกี่ยวอะไรกับโควิด-19 และใช้อุปกรณ์อะไรวัดยังไงได้บ้างในตอนนี้?

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง

ต้องบอกว่าในช่วงปีที่ผ่านมานี้ ถึงแม้ว่าจะกินเวลามาเกินปีแล้วก็ตาม แต่การระบาดของไวรัส Covid-19 นั้นก็ยังคงมีการแพร่ระบาดกันอย่างต่อเนื่อง และยิ่งเป็นสายพันธุ์ที่เกิดการวิวัฒนาการจากต่างประเทศ ก็ยิ่งมีอาการที่แตกต่างกันออกไปอีก ไม่ว่าจะเป็นสายพันธุ์เดิม (S), T, L กับสายพันธุ์ใหม่ที่กำลังแพร่ระบาดอย่าง G และ V ซึ่งถ้าจะลงรายละเอียดตรงนี้ก็จะเป็นเรื่องของทางการแพทย์เกินไป เอาเป็นว่ามันคือสายพันธุ์ที่มาจากยุโรปเป็นส่วนใหญ่ และเจ้าตัวนี้เมื่อติดแล้วก็มักจะไม่แสดงอาการอะไรมาก แต่จะลงไปสู่ปอดเร็วมาก ทำให้เกิดภาวะเนื้อเยื่อพร่องออกซิเจน (Hypoxemia) และเสียชีวิตได้เลยหากไม่ได้รับการรักษา ในวันนี้ทาง Specphone จะมาบอกว่าค่า SpO2 คืออะไร และมันเกี่ยวข้องกับโควิด-19 อย่างไรบ้าง พร้อมทั้งแนะนำอุปกรณ์ที่วัดค่า SpO2 ได้ในตอนนี้ว่ามีอะไรบ้าง ไปดูกันเลย


SpO2 หรือ ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดคืออะไร?

ก่อนจะไปทำความรู้จักกับค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดว่าคืออะไร อย่างแรกที่ต้องรู้จักก่อนก็คือ ภาวะเนื้อเยื่อพร่องออกซิเจน (Hypoxemia) ว่ามันคืออะไร ซึ่งภาวะนี้เป็นภาวะที่เกิดขึ้นจากการที่ร่างกายของเรา มีปริมาณออกซิเจนในเนื้อเยื่อต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนดตามมาตรฐาน และเมื่อเกิดภาวะเนื้อเยื่อพร่องออกซิเจนจะทำให้ร่างกายมีอาการซีด มีเหงื่อออกเยอะกว่าปกติ ไอ หัวใจเต้นเร็วมากขึ้น หายใจลำบากหรือถี่ขึ้น และยังมีอาการเวียนหัวร่วมด้วย แล้วถ้ายิ่งปริมาณออกซิเจนในเนื้อเยื่อต่ำลงอย่างรวดเร็ว หรือกินเวลานานก็จะทำให้เกิดการช็อค หรือมากกว่านั้นคือเสียชีวิตได้เลย ซึ่งในตรงนี้เองที่ทำให้ไปเกี่ยวข้องกับค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด หรือค่า SpO2 (อาจเรียกอีกอย่างได้ว่า Pulse Ox) ที่วัดได้นั่นเอง

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง spo2
credit : blog.fitbit.com

ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด หรือ SpO2 คือค่าหนึ่งที่บอกประสิทธิภาพการทำงานของปอดว่าปกติหรือไม่ โดยปกติแล้วค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด ที่อุปกรณ์วัดได้จะต้องอยู่ที่เกณฑ์ประมาณ 95-100% ของความอิ่มตัวสูงสุดในเลือดขณะพัก ก็จะหมายความว่าร่างกายของเรานั้นปกติดี แต่ถ้าต่ำกว่านั้นก็คือร่างกายผิดปกติ หรืออาจมีภาวะเนื้อเยื่อพร่องออกซิเจนได้ พูดง่ายๆ ก็คือถ้ามีค่าค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด ต่ำเกินไป อวัยวะต่างๆ รวมถึงปอดก็จะมีปริมาณออกซิเจนที่ไม่เพียงพอ ส่งผลไปสู่การทำงานของระบบสมองและประสาท แต่ถ้าอยู่ในเกณฑ์ปกติที่มีออกซิเจนมากพอ อวัยวะการทำงานร่างกายก็จะสามารถนำออกซิเจนในกระแสเลือดไปใช้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายตามไปด้วย


ค่า SpO2 เกี่ยวข้องกับโควิด-19 อย่างไร?

อย่างที่บอกไปข้างต้นแล้วว่า Covid-19 สายพันธุ์ต่างๆ นั้นก็จะมีอาการที่ต่างกันไป แต่ที่กำลังระบาดอยู่ในตอนนี้เกี่ยวข้องโดยตรงสายพันธุ์ยุโรป ซึ่งมักจะไม่มีอาการอะไรออกมามากนัก แต่เพียงไม่กี่วันหลังจากได้รับไวรัสมากลับมีอาการทรุดหนัก และมีภาวะที่เรียกว่า Silent hypoxia หรือ Happy hypoxia ที่ส่งผลให้ร่างกายนั้นต้องการออกซิเจนมากกว่าปกติ ซึ่งความจริงแล้วเมื่อออกซิเจนในร่างกายลดลงผิดปกติ จะมีตัวกระตุ้นทำให้ร่างกายเริ่มหายใจถี่มากขึ้น และหายใจได้ไม่เต็มปอด ปกติอาการเหล่านี้มักจะอยู่ในผู้ป่วยที่มีปัญหาเกี่ยวกับปอดและระบบทางเดินหายใจ แต่ก็อาจเกิดขึ้นได้กับคนที่มีเชื้อไวรัส Covid-19 ด้วยเช่นกัน

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง happy hypoxia
credit : .thailandmedical.news

แน่นอนว่าปัญหาที่เกิดขึ้นจากทั้งในต่างประเทศ รวมถึงในประเทศไทยที่พบก็คือคนที่เป็นนั้น จะไม่ได้แสดงอาการเหล่านี้ออกมา จนกระทั่งระดับออกซิเจนลดลงมาต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานลงไปเยอะแล้ว ทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนและเกิดผลเสียรุนแรงต่อร่างกายในเวลาต่อมา ตรงนี้เองทำให้การวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด เข้ามามีบทบาทมากขึ้น เมื่อเรามีอุปกรณ์ที่สามารถวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดได้ ก็จะรู้ว่าระดับออกซิเจนในร่างกายปกติอยู่หรือไม่ และถ้าเริ่มลดลงต่ำก็จะยิ่งสามารถแก้ปัญหาได้เร็วมากขึ้น ก่อนที่จะสายเกินไป ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าคนที่มีค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์ จะติดโควิด-19 เสมอไป แต่การวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด เป็นอีกหนึ่งวิธีในการติดตามดูอาการของคนที่ติดเชื้อ และเป็นผู้ป่วยโควิด-19 เท่านั้น เพราะค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด สามารถลดลงได้จากปัจจัยอื่นได้อีกอย่างโรคที่เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจ โรคโลหิตจาง หรือโรคที่เกี่ยวกับระบบประสาทส่วนกลางและส่วนปลายได้อีก รวมไปถึงการอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลมากๆ อย่างบนยอดเขา หรือคนที่สูบบุหรี่มากๆ ด้วยเช่นกัน


อุปกรณ์ที่วัดค่า SpO2 ช่วยวัดยังไงได้บ้าง?

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง Pulse Oximeter
credit : startup.info

โดยหลักๆ แล้วทางการแพทย์จะวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดจากอุปกรณ์ที่เรียกว่า เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว (Pulse Oximeter) หรือเก็บตัวอย่างเลือดจากหลอดเลือดแดง จากผู้ป่วยโควิด-19 ทำให้รู้ได้อย่างรวดเร็วว่าค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดมีเท่าไหร่ต่อวัน โดยกรมการแพทย์ได้แบ่งระดับของอาการไว้ 3 ระดับตาม แนวทางการคัดกรองผู้ป่วย COVID-19 ในพื้นที่เขตกรุงเทพมหานคร ฉบับวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2564 คือ

  • ผู้ป่วยสีเขียว – แบ่งได้อีกสองกลุ่มคือ กลุ่มผู้สัมผัสที่ได้รับการตรวจ RT-PCR แล้วพบเชื้อและจะแจ้งตามอาการ อีกกลุ่มคือ ผู้ติดเชื้อ COVID-19 ที่สบายดีไม่มีอาการ หรือมีอาการเล็กน้อยอย่างการไอ มีไข้ มีน้ำมูก เจ็บคอ ไม่ได้กลิ่น ลิ้นไม่รับรส ตาแดง ผื่น ฯลฯ แต่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงรุนแรง
  • ผู้ป่วยสีเหลือง – คือผู้ที่ผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรง เริ่มมีอาการหายใจเร็ว หายใจเหนื่อย มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรครุนแรง หรือโรคร่วม เช่น อายุมากกว่า 60 ปี โรคปอด, หัวใจ, ไต, ภาวะอ้วน และภูมิคุ้มกันต่ำ
  • ผู้ป่วยสีแดง – คือผู้ป่วยที่มีอาการหอบเหนื่อยเวลาเดิน หายใจลำบาก ปอดอักเสบ ปอดบวม และมีภาวะลดลงของค่า SpO2

การแบ่งกลุ่มเหล่านี้ช่วยให้แพทย์รู้ได้ว่าควรรักษาอย่างไรต่อไป โดยการวินิจฉัยจากค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด เพราะโควิด-19 จะส่งผลต่อปอด และระบบทางเดินหายใจเป็นหลัก และนอกจากการตรวจด้วย Pulse Oximeter แล้วก็ยังสามารถตรวจค่าด้วยอุปกรณ์อื่นๆ ได้ด้วย ไม่ว่าจะเป็น Smart Watch, Smart Band หรือจากมือถือที่มีฟีเจอร์วัดปริมาณออกซิเจนในเลือด เพื่อตรวจสอบอาการของตัวเอง และคนในครอบครัวได้ด้วยว่ามีความเสี่ยงต่อโควิด-19 หรือมีอาการมากน้อยเท่าไหน จะได้ติดตามอาการได้อย่างใกล้ชิดและรวดเร็วมากยิ่งขึ้น


อุปกรณ์ที่ใช้วัดค่า SpO2 ได้ในตอนนี้

สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้วัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด จะขอแบ่งเป็น 3 อุปกรณ์หลัก (ไม่รวม Pulse Oximeter) คือ Smart Watch, Smart Band และ Smart Phone ของ Samsung ที่มีฟีเจอร์นี้ติดมากับเครื่องเลย มีอยู่ดังนี้

Smart Watch

Apple Watch 6

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง apple watch 6

สำหรับ Apple Watch 6 นั้นสามารถวัดค่าได้หลายอย่างรวมไปถึงค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด และอัตราการเต้นของหัวใจ, ECG คลื่นไฟฟ้าหัวใจได้ทุกที่ทุกเวลา รวมไปถึงข้อมูลที่เกี่ยวกับสุขภาพต่างๆ ที่ช่วยให้เราดูข้อมูลเชิงลึก และให้แพทย์วิเคราะห์ได้ทันที นอกจากนี้ก็ยังมีฟีเจอร์ที่ช่วยติดตามกิจกรรมประจำวัน และอื่นๆ อีกมากมาย ราคาเริ่มต้นอยู่ที่ 13,400 บาท

HUAWEI Watch

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง huawei watch

สำหรับชอง HUAWEI Watch นั้นจะมีรุ่นที่ทำออกมารองรับการวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด และอัตราการเต้นของหัวใจ และฟีเจอร์สุขภาพอย่างครบถ้วน จะมีรุ่นราคาถูกสุดคือ HUAWEI Watch Fit ราคา 2,999 บาท, HUAWEI Watch GT2e ราคา 4,990 บาท, HUAWEI Watch GT2 ราคาเริ่มต้น 5,499 บาท และ HUAWEI Watch GT 2 Pro ราคา 9,990 บาท

Garmin

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง garmin1

แน่นอนว่านาฬิกาชื่อดัง ที่เกี่ยวกับสุขภาพคงจะขาดแบรนด์นี้ไปไม่ได้ ที่สามารถตรวจเช็คระดับต่างๆ ได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นหัวใจ สุขภาพ และค่าออกซิเจนในเลือด มีรุ่นที่สามารถวัดได้คือ Garmin Vivosmart 4/ 4S, Garmin Forerunner, Garmin Vivoactive 4, Garmin Instinct Solar, Garmin Venu SQ, Garmin Legacy Hero/ Saga, Garmin Vívomove 3 ราคาของแต่ละรุ่นอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามร้านค้า หรือเวลาที่เปิดตัวออกมา

Amazfit

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง Amazfit

สำหรับคนที่ไม่ได้มีงบสูงมาก แต่อยากได้นาฬิกาสุขภาพของ Amazfit นั้นก็ถือว่าเป็นอีกหนึ่งตัวเลือก ที่มีออกมาหลายรุ่นที่สามารถวัดค่าต่างๆ ได้ครบถ้วนไม่แพ้ยี่ห้ออื่นเลย มีตัวที่สามารถวัดค่าออกซิเจนในเลือดได้คือ Amazfit GTR 2, Amazfit GTR 2e, Amazfit T-Rex Pro, Amazfit Bip U, Amazfit Bip U Pro, Amazfit GTS2 หรือรุ่นอื่นๆ อีก ดูรายละเอียดได้ที่นี่

อื่นๆ

นอกจากนี้ยังมียี่ห้อและรุ่นอื่นๆ ที่สามารถตรวจค่าออกซิเจนในเลือด หรืออัตราการเต้นของหัวใจ เพื่อดูสุขภาพได้อีกมากมายให้เลือกไม่ว่าจะเป็น Samsung Galaxy Watch3, Honor Magic Watch 2, Xiaomi Mi Watch, Realme Watch S/ S Pro, Fitbit Charge 3, Fitbit Ionic, Fitbit Versa/ Lite/ Versa 2, Fitbit Sense, TicWatch 3 Pro และรุ่นอื่นๆ อีกมากมาย ควรตรวจสอบและหาข้อมูลให้ดีก่อนการซื้อทุกครั้ง


Smart Band

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง smart band

อีกหนึ่งตัวเลือกสำหรับคนที่มีงบน้อย และอาจจะไม่ได้อยากใช้เป็นตัวนาฬิกาโดยตรง แต่อยากได้เป็น Smart Band ที่สามารถวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด หรือฟีเจอร์พื้นฐานในการวัดเกี่ยวกับสุขภาพทั้งความเครียด กิโลแคล อัตราการเต้นของหัวใจ และการนอนหลับได้คล้ายๆ กับ Smart Watch เลย ก็จะมีทั้ง HUAWEI, Honor และ OPPO ในรุ่น HUAWEI Band 4/ 4 Pro, HUAWEI Band 6, Honor Band 5 และ OPPO Band ส่วนราคานั้นอาจแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับโปรศูนย์บริการหรือร้านค้าออนไลน์อย่าง Shopee, Lazada


Smart Phone ของ Samsung

spo2 คืออะไร โควิด วัดยังไง samsung s10+

มากันที่ Smart Phone กันบ้างกับของ Samsung ที่มีเซนเซอร์ตรงกล้องหลังติดมาให้ด้วย สำหรับการวัดค่าต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการวัดค่าออกซิเจนในเลือด หรือว่าอัตราการเต้นของหัวใจก็ทำได้หมด โดยไม่จำเป็นต้องซื้ออุปกรณ์เสริมเพิ่มเลย เพียงแค่มีแอปฯ Samsung Health (โหลดที่นี่) และเปิดเข้าไปใช้งานในเมนู Blood oxygen ถ้าหาไม่เจอให้กด Manage items ด้านล่างเพื่อเพิ่มฟีเจอร์ขึ้นมาก่อน และทำการวัดโดยการวางนิ้วลงไปที่เซนเซอร์ด้านหลังของตัวเครื่อง (ตรงแฟลช LED) ก็จะทำการวัดค่าได้แล้ว ซึ่งจะมีอยู่ในซีรีส์ S และ Note ในรุ่นที่เก่าหน่อย (รุ่นใหม่ๆ เอาออกไปหมดแล้ว) และถึงแม้ว่ามือถือเครื่องอื่นจะโหลดแอปฯ มาใช้ แต่ถ้าไม่มีเซนเซอร์ก็จะวัดไม่ได้อยู่ดี รุ่นที่วัดค่าได้คือ

Samsung Galaxy S Series

  • Samsung Galaxy S5
  • Samsung Galaxy S6
  • Samsung Galaxy S6 edge
  • Samsung Galaxy S6 edge+
  • Samsung Galaxy S7
  • Samsung Galaxy S7 edge
  • Samsung Galaxy S8
  • Samsung Galaxy S8+
  • Samsung Galaxy S9
  • Samsung Galaxy S9+
  • Samsung Galaxy S10
  • Samsung Galaxy S10+

Samsung Galaxy Note Series

  • Samsung Galaxy Note 4
  • Samsung Galaxy Note 5
  • Samsung Galaxy Note 7 FE
  • Samsung Galaxy Note 8
  • Samsung Galaxy Note 9

อย่างไรก็ตาม การวัดค่าออกซินเจนในเลือดหรือ SpO2 ผ่านอุปกรณ์เหล่านี้เป็นการดูค่าแบบเบื้องต้นได้เท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถวัดค่าได้เป๊ะแบบ 100% แต่อย่างน้อยก็เอาไว้เป็นเครื่องเตือน หรือเอาไว้ดูค่าเพื่อความปลอดภัย หากมีเกณฑ์ที่เริ่มต่ำกว่ามาตรฐาน แนะนำว่าให้รีบไปพบแพทย์ เพื่อตรวจสอบโดยอุปกรณ์ทางการแพทย์อย่าง เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว (Pulse Oximeter) หรือการวัดค่าเลือดทางการแพทย์เพื่อตรวจสอบ และทำการรักษาให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์อีกครั้ง สุดท้ายคือขอให้ทุกคนรักษาสุขภาพให้ดีด้วยการออกกำลังกาย อย่างน้อยก็เป็นส่วนหนึ่งในการรักษาค่าออกซิเจนให้สม่ำเสมอและสุขภาพที่ดีขึ้นอีกด้วย รวมไปถึงการใส่หน้ากากและล้างมืออยู่เป็นประจำ ก็จะช่วยป้องกัน Covid-19 ได้ดีในระดับหนึ่งเลยทีเดียว และถ้ามีเรื่องไหนน่าสนใจอีก เราก็จะเอามาฝากกันเรื่อยๆ เลยนะครับ